Пәтуәлар

Құранды дәретсіз ұстама.



Ибн Қъудама әл-Мақъдиси (Алла оны рақым етсін) 541-620һ.ж./1146-1223м.ж., өзінің «Әл-Муғни» атты кітабында, Құранды дәретсіз ұстамау жайында былай деп жазады:

مَسْأَلَةٌ : قَالَ : وَلَا يَمَسُّ الْمُصْحَفَ إلَّا طَاهِرٌ يَعْنِي طَاهِرًا مِنْ الْحَدَثَيْنِ جَمِيعًا .

رُوِيَ هَذَا عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَالْحَسَنِ وَعَطَاءٍ وَطَاوُسٍ وَالشَّعْبِيِّ وَالْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَالشَّافِعِيِّ وَأَصْحَابِ الرَّأْيِ ، وَلَا نَعْلَمُ مُخَالِفًا لَهُمْ إلَّا دَاوُد فَإِنَّهُ أَبَاحَ مَسَّهُ 

«Тақырыб: Имам әл-Хариқи айтады: Мусхафты (яғни Құранды) тек қана тазаланған адам ұстайды, яғни екі ластықтан тазаланған адам (ғұсыл құйынған және дәреті бар адам) ұстай алады.


Бұл пікірді жеткізгендер Ибн Омар, Хасан әл-Басри, Аъ’та, Тавуса, Шаъ’би және Қъ’сима бин Мухаммад. Және де бұл пікірді ұстанғандар имам Мәлік, Шафиғи және асхабур раи (яғни, Ханафилер) Алла олардың баршасын рақымына аласын.
Мен [Ибн Қъудама], келіспеушілік танытқандарды ешкімді білмеймін бұл пікірге қарсы, тек қана Даудтан басқасынан (Аз-Захири – Захири мәзхабының негізін қалаушы адам). Ол Мусхафты (Құранды) рұқсат етеді дәретсіз ұстауға (яғни ластық, тазаланбаған күйде)».
[Дерекнама: Ибн Қъудама: Әл-Муғни: 1/202]

Ахмад Ибн Таймийядан (661-728һ./1263-1328м.) «Маджму Фатауа» кітабында былай деп келтірілген:

هَلْ يَجُوزُ مَسُّ الْمُصْحَفِ بِغَيْرِ وُضُوءٍ أَمْ لَا ؟ .

فَأَجَابَ :
مَذْهَبُ الْأَئِمَّةِ الْأَرْبَعَةِ أَنَّهُ لَا يَمَسُّ الْمُصْحَفَ إلَّا طَاهِرٌ كَمَا قَالَ فِي الْكِتَابِ الَّذِي كَتَبَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِعَمْرِو بْنِ حَزْمٍ : { أَنْ لَا يَمَسَّ الْقُرْآنَ إلَّا طَاهِرٌ } . قَالَ الْإِمَامُ أَحْمَد : لَا شَكَّ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَتَبَهُ لَهُ وَهُوَ أَيْضًا قَوْلُ سَلْمَانَ الْفَارِسِيِّ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ وَغَيْرِهِمَا . وَلَا يُعْلَمُ لَهُمَا مَنْ الصَّحَابَةِ مُخَالِفٌ 

«Сұрақ: Мусхафты (Құранды) бойында дәреті болмаған адамға ұстауға болама?
Ибн Таймияның жауабы: төрт мәзхаб имамдарының пікірлері бойынша, мусхафты тек қана тазалнған адам ұстай алады, Пайғамбарымыздың (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) хатында жазылып айтылғандай Амр бин Хазмға (Алла оған разы болсын): «Құранды таза адамнан (яғни, бойында дәреті бар адам) басқа, ешкімде қол тигізбесін» — деген.
Төртінші мәзхаб имамдарынан болған имам Ахмад (Алла оны рақым етсін) айтады: Ешқандай күмән жоқ, бұл хатты Пайғамбарымыз (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) жазғанына оған, яғни Амр бин Хазмға (Алла оған разы болсын). Және  бұл Салман әл-Фарси, Абдуллах бин Омар (Оларға Алла разы болсын) және тағы басқаларының пікірлері болып табылады.  Сондайақ сахабалардың арасында бұл пікірге қайшы келетіндігі жайында пікірлер жоқ».
[Дерекнама: Ибн Таймия: Маджму Фатауа: 21/266]

Имам ән-Нәуәуи (Алла оны рақым есін) өзінің «әл-Әзкар» атты кітабында былай деп жазады:

فصل‏:‏ أجمع العلماءُ على جواز الذكر بالقلب واللسان للمُحْدِث والجُنب والحائض والنفساء، وذلك في التسبيح والتهليل والتحميد والتكبير والصلاة على رسول اللّه صلى اللّه عليه وسلم والدعاء وغير ذلك‏.‏ ولكنَّ قراءة القرآن حرامٌ على الجُنب والحائض والنفساء، سواءٌ قرأ قليلاً أو كثيراً حتى بعض آية، ويجوز لهم إجراءُ القرآن على القلب من غير لفظ، وكذلك النَّظَرُ في المصحف، وإمرارُه على القلب‏.‏ قال أصحابُنا‏:‏ ويجوز للجُنب والحائض أن يقولا عند المصيبة‏:‏ ‏{‏إنَّا للّه وإنَّا إليه راجعون}‏ 

Кітаптың бөлімінен: Ғалымдардың ижмаға (ортақ көз қараста болулары) келуі, әрі олар – еске алуға (зікір ету Алланы) жүрегімен және тілімен, таза емес джунубу (яғни лас күйінде), хайз және нуфасаи (босанып жеңілдегеннен кейінгі хал), еске алулардан – “СубханАллаһ, Лә Иләһа Иллә’Аллаһ, Әлхамдулилляһ, Аллаһу Әкбар және Пайғамбарға (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) салауат айтуға және дұға етуге т.с.с.”  рұқсат етті.
Алайда Харам (рұқсат етілмейді) – Құран оқуға таза емес күйде (яғни дәретсіз), хайыз және босанып жеңілдегеннен кейін, тек қана азғана немесе сәл үлкен сүреден оқуға болады. Шафиғилер кейбір белгілі бір аяттарды оқуға рұқсат етті, мысалыға айтарлық мынандай сөздерді: “Иннә Лилләһи уә иннә Илләһй Раджиун” және т.б. соған ұқсас аяттарды.

Ханбали мазхабының Фақиһы Әбу Музаффар ибн Хурайра (Алла оны рақым етсін) 499-560һ.ж./1105-1165м.ж., мухдистің (кіші дәреті бойында жоқ адам) Құранды ұстау жайында былай дейді:

وأجمعوا على أنه لا يجوز للمُحدِث مسُّ المصحف

Ижмағ құрылды (яғни, ортақ көз қарасқа келді ғұламалар), Құранды мухдистің (кіші дәреті бойында жоқ адам) ұстамауына рұқсат етілмейді.
[Дерекнама: «Ихтиляф аиматиль’Уләма» 1/46.]

Дерекнама: Al-fatava.com