Пәтуәлар

"Адам сүйгенімен бірге болады" деп келген кейбір хадистердің түсініктемесі




Имам Табари жақсы иснадпен Əлиден, Аллах оған разы болсын, Алла Елшісінің (ﷺ) былай дегенін жеткізеді:

 ثلاث هن حق: لا يجعل الله من له سهم في الإسلام كمن لا سهم له، ولا يتولى اللهَ عبدٌ فيوليه غيره، ولا يحب رجل قوماً إلا حشر معهم


«Үш нəрсе бар жəне олар ақиқат: Алла Исламда бір үлесі бар адамды (Исламнан үлесі) жоқ адамға ұқсатпайды. Жəне құл Алла Тағаланы қорғаушым деп қабылдаса, оны өзге адамның қол астына қалдырып қоймайды. Жəне адам өз сүйгенімен бірге болады». [Қр. Табари, «Му`жаму Аусат» 6/293.] 


 Жəне екі «Сахихта» келтіреді:

 أَنَّ رَجُلًا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنِ السَّاعَةِ ، فَقَالَ : مَتَى السَّاعَةُ ؟ قَالَ : وَمَاذَا أَعْدَدْتَ لَهَا ؟ قَالَ : لاَ شَيْءَ ، إِلَّا أَنِّي أُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، فَقَالَ : أَنْتَ مَعَ مَنْ أَحْبَبْتَ . قَالَ أَنَسٌ : فَمَا فَرِحْنَا بِشَيْءٍ فَرَحَنَا بِقَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : أَنْتَ مَعَ مَنْ أَحْبَبْتَ ، قَالَ أَنَسٌ : فَأَنَا أُحِبُّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ ، وَأَرْجُو أَنْ أَكُونَ مَعَهُمْ بِحُبِّي إِيَّاهُمْ وَإِنْ لَمْ أَعْمَلْ بِمِثْلِ أَعْمَالِهِمْ ) .

Əнəс Ибн Мəлик, Алла оған разы болсын, айтады: «Бір кісі Пайғамбарымызға (ﷺ) келіп былай деп сұрады: «Уа, Алланың Елшісі, Қиямет қашан болады?» Ол (ﷺ) айтты: «Қияметке не дайындадың?» Кісі: «Аллаға жəне Оның елшісіне деген махаббат». Ол (ﷺ) айтты: «Сен кімді жақсы көрсең сомен бірге боласың». Əнəс айтады: «Біз Пайғамбарымыздың (ﷺ) "Сен кімді жақсы көрсең, сонымен бірге боласың" деген сөзінен басқа ештеңеге бұншалықты қуанбағанбыз. Əнəс айтады: "Міне, мен де Алланы, Оның Елшісін, Əбу Бəкір жəне Омарды жақсы көремін, менің олар сияқты жиған сауабым болмаса да, солармен бірге боламын деп үміттенемін". [Қр. «Сахих» Бұхари 3688, «Сахих» Муслим 2639.]

Сондай-ақ Абдулла ибн Омардан, Алла əкесі екеуіне разы болсын, мына сөз келеді:

 جاء رجل إلى النَّبي عليه السلام فقال: يا رسول اللَّه، كيف تقول في رجل أحبَّ قومًا، ولم يلحق بهم؟ فقال النَّبي صلى الله عليه وسلم: المرء مع من أحبَّ

«Пайғамбарымызға (ﷺ) бір кісі келіп, былай деп сұрайды: «Уа, Алланың Елшісі, халқын жақсы көріп, бірақ оларға қосылмаған адам жайлы не айтасыз? Алла Елшісі (ﷺ): "Адам сүйгенімен бірге болады" - деп жауап берді.
[Қр. «Сахих» Муслим 2640.] 


 Түсініктеме Ибн Баттал «Сахих Бухариге» жасаған түсініктемесінде (шарх):

 "فدلَّ هذا أنَّ من أحبَّ عبدًا في الله، فإنَّ الله جامع بينه وبينه في جنته ومُدخِله مُدخَله، وإن قصر عن عمله، وهذا معنى قوله: (ولم يلحق بهم). يعني في العمل والمنزلة،بيان هذا المعنى أنه لما كان المحب للصالحين إنما أحبهم من أجل طاعتهم لله ، وكانت المحبة عملا من أعمال القلوب ، واعتقادًا لها ، أثاب الله معتقد ذلك ثواب الصالحين ، إذ النية هي الأصل ، والعمل تابع لها ، والله يؤتي فضله من يشاء "

«Бұл (хадис) кім біреуді Алла разылығы үшін жақсы көрсе, Алла оны Жəннəтта сол адаммен қосады, əрі кімді жақсы көрген болса, сол кірген жерге ол да кіреді жəне Пайғамбарымыздың (ﷺ) " бірақ оған қосылмады" деген сөзінің мағынасы, яғни оның дəрежесіне, құлшылығына қосылмады дегенге нұсқайды. Бұл мағынаның түсініктемесі, егер біреу тақуаларды құлшылығы, Аллаға бойұсынуы үшін жақсы көрсе, жақсы көру жүрек пен ондағы сенімнің амалы болғандықтан, Алла сол адамды тақуалардың сыйымен сыйлайды, бастысы ол - ниет, ал амал ниеттің жалғастырушысы, əрі Алла кімге қаласа соған сауаптан жазады".
[Қр. Шарх Ибн Баттал «Сахих Бухари», 9/333.] 


 Имам Нəуəуи «Сахих Муслимге» жазған түсініктемесінде:

 فيه فضل حبِّ اللَّه ورسوله صلى اللَّه عليه وسلم والصَّالحين وأهل الخير الأحياء والأموات

«Бұл хадисте Алла Тағалаға, Оның Елшісіне (ﷺ), тақуаларға жəне тірі, яки өлі болса да ізгі адамдарға деген махаббатқа тең нұсқау бар» - дейді. [Қр. Нəуəуи «Шарх Сахих Муслим», 16/186.] 


 Азим əл-Абади айтады:

 يعني من أحبَّ قومًا بالإخلاص يكون من زمرتهم، وإن لم يعمل عملهم؛ لثبوت التَّقارب بين قلوبهم، وربَّما تؤدِّي تلك المحبَّة إلى موافقتهم، وفيه حثٌّ على محبَّة الصُّلحاء والأخيار، رجاء اللِّحاق بهم والخلاص من النَّار

«Кім біреуді шынайы жақсы көрсе, онда солардың қатарында болады, тіпті ол олардың жасаған амалдарын жасамаса да, себебі олардың жүрегінің арасында жақындық орнаған, əрі бұл махаббат адамды соған ұқсатып қояды. Бұл хадисте тақуалар мен ізгі, жақсы адамдарға, Тозақтан құтылу үшін соларға қосылу ниетінде жақсы көруге түрткі болады». 

Шейх Ибн Хажар əл-Хайтами үлкен күнəні күнəһəр (бұзақы) адам жақсы көріп, тақуа адам жек көреді деген:

 عد هذين كبيرة هو ما دلت عليه الأحاديث الصحيحة : ( المرء مع من أحب ) وله وجه ، إذ الفرض أنه أحب الفاسقين لفسقهم ، وأبغض الصالحين لصلاحهم ، وظاهر أن محبة الفسق كبيرة كفعله ، وكذا بغض الصالحين ؛ لأن حب أولئك الفاسقين وبغض الصالحين يدل على انفكاك ربقة الإسلام وعلى بغضه ، وبغض الإسلام كفر ، فما يؤدي إليه ينبغي أن يكون كبيرة

«Бұл екі амалды үлкен күнəға санаған, себебі бұл мына сахих хадиске нұсқайды: «Адам жақсы көргенімен бірге болады», себебі бұдан түсінетініміз, ол күнəхарды оның бұзақылықтары үшін жақсы көріп, тақуаларды тақуалығы үшін жек көреді. Күнəны жақсы көру - оны жасағанмен бірдей, үлкен күнə екені анық; сондай-ақ тақуаларды жек көру де. Себебі күнəхарды жақсы көріп, тақуаларды жек көру Исламның арқанын шешіп, Исламды жек көруге нұсқайды, Исламды жек көру күпірлік болып саналады. Сондай-ақ күпірлікке алып баратын нəрсе үлкен күнə болып табылады». [Қр. «Зауажир» 1/184.] 


 Заркани (Алла оны рақымына алсын) былай дейді:

 " المرء مع من أحب في الجنة بحسن نيته من غير زيادة عمل ؛ لأنّ محبته لهم لطاعتهم ، والمحبة من أفعال القلوب ، فأثيب على ما اعتقده ؛ لأن الأصل النية ، والعمل تابع لها ، ولا يلزم من المعية استواء الدرجات ، بل ترفع الحجب حتى تحصل الرؤية والمشاهدة ، وكلٌّ في درجته.

«Адам жақсы көргенімен бірге болады», яғни (ол онымен) Жəннəтта жақсы ниеті үшін бірге болады, оған ешқандай артық амал қоспай, себебі оның оған махаббаты Аллаға бойұсынуының себебінен, ал махаббат жүректің мəселесі, əрі сеніміне сай сауап алады, себебі ниет бастысы, ал амал одан кейінгі мəселе болады. Ал бірге болады дегенде дəрежесі бір болады деген шықпайды, керісінше жақсы көргенін көріп тұрулары үшін бөгеттерді алып тастайды, алайда əрқайсысы өз дəрежесінде болады».

 وقال السخاوي : قال بعض العلماء : ومعنى الحديث أنه إذا أحبَّهم عمل بمثل أعمالهم ، قال الحسن البصري : من أحبَّ قومًا اتبع آثارهم ، واعلم أنك لن تلحق بالأخيار حتى تتبع آثارهم ، فتأخذ بهديهم ، وتقتدي بسنتهم ، وتصبح وتمسي على مناهجهم ، حرصًا أن تكون منهم " انتهى من " شرح الزرقاني على المواهب اللدنية بالمنح المحمدية "

Сахауи айтады: «Бірнеше ғалымдар айтады: хадистің мағынасы, ол жақсы көргенде оның амалына ұқсаған амалдарды жасайды. Хасан əл-Басри былай дейді: «Кім бір топты жақсы көрсе олардың амалдарына ілеседі жəне білгін, сен олардың амалдарына ілеспей сені жақсылардың қатарына санамайды, əрі олардың қолынан күндіз, яки түнде ұстап ілеспейсің жəне олардың бірі болуды қатты қаламай, олардың жолында(манхаж) болмайсың». [Қр. «Шарх Заркани», 5/304.] 

Имам Əбу Хамид əл-Ғазали (Алла рақымына алсын) былай дейді:

 قال الحسن : يا ابن آدم ! لا يغرنك قول من يقول : ( المرء مع من أحب ) فإنك لن تلحق الأبرار إلا بأعمالهم ، فإن اليهود والنصارى يحبون أنبياءهم وليسوا معهم ، وهذه إشارة إلى أن مجرد ذلك ، من غير موافقة في بعض الأعمال ، أو كلها : لا ينفع

«Хасан əл-Басри былай деген: «Уа, Адам баласы! Сені «Адам жақсы көргенімен бірге болады» деген сөздері алдап қоймасын, өйткені тақуалардың істеген амалдарындай амал жасамайынша, сен олардың қатарында бола алмайсың. Себебі яһудилер мен христяндар да өздерінің пайғамбарларын жақсы көреді, бірақта олармен бірге болмайды».

Бұнда тек қана жақсы көріп, оларға сай кейбір, яки барлық амалдарды жасамау пайдасын бермейді дегенге нұсқайды». [Қр. Имам əл-Ғазали «Ихья Улюмиддин», 2/160.] 


darulahnaf.com